Theo Đông y, cỏ xước là một trong những loại dược liệu không hiếm nhưng có thể chữa được các bệnh liên quan đến thận, xương khớp và một số bệnh thường gặp khác.

1. Giới thiệu cây có xước

Cỏ xước là loại cây không hề xa lạ ở nông thôn nước ta. Cỏ xước thường mọc hoang, có thân thảo và tuổi thọ khá cao (có khi từ 2 đến 7 năm).

Cây cỏ xước.

Đặc điểm cây:

– Thân cây: Thân cây cỏ xước có lông mềm bao phủ quanh thân, thường độ dài gần 1m.

– Lá cây: Lá của cây cỏ xước hình trứng, mọc đối và phần mép lá lượn sóng.

– Hoa: Hoa của cây cỏ xước thường mọc thành chùm ở phần ngọn cây. Cả chùm bông có chiều dài khoảng 20 đến 30cm.

-Quả: Quả của cây cỏ xước là dạng quả nang. Mỗi quả bao gồm 1 túi có thành mỏng. Bên ngoài có lá bắc nhọn tựa gai, rất dễ bám vào quần áo. Bên trong hạt của quả cỏ xước hình trứng, nhỏ và dài

– Rễ cây: Phần rễ của cây cỏ xước khá bé, thường nhỏ dần từ phần cổ tễ đến chóp, đường kính rễ thường từ 2 đến 5mm và chiều dài chừng 20cm.

2. Dược tính của cây cỏ xước

Theo Đông y, cây cỏ xước có vị đắng, chua và có tính mát (tính bình) nên có tác dụng thanh nhiệt rất tốt. Ngoài ra, cỏ xước còn có tác dụng tiêu viêm, làm lưu thông khí huyết và rất lợi tiểu. Đối với bệnh ở giai đoạn mãn hoặc cấp tính, cỏ xước có khả năng chống viêm tốt.

Cỏ xước  có tác dụng tiêu viêm, làm lưu thông khí huyết và rất lợi tiểu.

Hơn nữa, cây cỏ xước được biết đến với nhiều công dụng như giúp cơ thể mạnh gân cốt, bổ gan thận. Trong Đông y, loại cây này còn được dùng để chữa bệnh viêm khớp, giúp giảm cholesterol trong máu, chữa tăng huyết áp và ngừa xơ vữa động mạch.

Đặc biệt, trong Đông y còn nhắc đến cỏ xước trong hầu hết các bài thuốc chữa các bệnh liên quan đến thận.

 3. Cách sử dụng cây cỏ xước

– Cây cỏ xước có thể dùng để ăn và dùng như một thực phẩm trị bệnh. Có thể dùng lá non của cây cỏ xước để xào hoặc nấu canh cho bữa ăn gia đình.

– Phần rễ cỏ xước thường được sử dụng để làm thuốc chữa một số bệnh (thường là dùng 15-30g sắc lấy nước uống). Nếu dùng đắp ngoài thì có thể giã rồi dung khăn để bó.

 4. Một số bài thuốc dùng cỏ xước chữa các bệnh về thận

Có xước được dùng để làm dược liều điều trị nhiều bệnh, tuy nhiên, trong Đông y thường dùng cỏ xước để điều trị các bệnh liên quan đên thận và xương khớp. Ngoài ra, cây cỏ xước còn được dùng để điều trị bệnh mỡ trong máu, rối loạn kinh nguyệt

Cỏ xước “đánh bay” các bệnh về thận.

Dưới đây là một số bài thuốc Đông y chữa các bệnh về thận bằng cỏ xước:

Bài thuốc 1: Hỗ trợ điều trị viêm cầu thận

+ Triệu chứng bệnh: Phù thũng, són tiểu, tiểu vàng thẫm và vàng da.

+ Công thức: Rễ cỏ xước (25g), rễ cỏ tranh, mã đề, mộc thông, lá móng tay, huyết dụ, huyền sâm (mỗi loại 15g).

+ Cách nấu: Sắc các thành phần trên với 600ml nước. Khi sắc cạn còn 200ml thì tắt bếp, chia ra ngày uống 2 lần vào sáng và trưa sau khi ăn no.

Uống liên tục trong vòng 10 ngày, sau đó nghỉ. Nếu có chỉ định của thầy thuốc thì tiếp tục sử dụng.

Bài thuốc 2: Bài thuốc hỗ trợ chữa viêm gan, thận, bàng quang.

+ Triệu chứng: Tiểu ra sỏi, tiểu có màu đỏ hoặc màu vàng thẫm.

+ Công thức: Có xước, mộc thông, rễ cỏ tranh, cỏ tháp bút, mã đề (mỗi loại 15g), sắc kèm với 15g bột hoạt thạch. Sắc lấy nước uống, chia làm 3 lần uống trong ngày.

Bài thuốc 3: Hỗ trợ chữa suy thận

+ Triệu chứng: Vàng da, phù thũng, nặng chân.

+ Công thức: Rễ cỏ xước sao, cúc bách nhật nguyên cây, cỏ mực, mã đề nguyên cây (mỗi loại 30g), sắc uống 2-3 lần/ ngày. Uống liên tục trong vòng 7-10 ngày.

Minh Tâm